Zespół Historii Kartografii przy Instytucie Historii Nauki PAN im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów
Katedra Geografii Politycznej, Historycznej i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Łódzkiego

zapraszają na
XXXVI Ogólnopolską Konferencję Historyków Kartografii
pod hasłem
PRZESTRZEŃ – IDEE – GRANICE NA DAWNYCH MAPACH

Konferencja odbędzie się w Łodzi w dniach 16–18 września 2026 roku.

PRZEDMIOT ROZWAŻAŃ

• relacja między koncepcją przebiegu granicy a jej zobrazowaniem na mapie
• podstawy ideowe, które decydowały o przebiegu granic, w tym zarówno uwarunkowania polityczne, jak również społeczne i gospodarcze
• przestrzenie na mapach wyznaczone czynnikami przyrodniczymi – podziały fizjograficzne i geologiczne, przestrzenie przedstawiające świat fauny i flory
• mapy graniczne, sposoby tyczenia granic i ich graficzne opisy, ich ewolucja, rola kartografa/geodety

Przestrzeń w powyższym kontekście może być rozumiana w skali makro (świat), jak i mikro (miasto, wieś).

PROGRAM KONFERENCJI

16 WRZEŚNIA 2026 (ŚRODA)
Wydział Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, ul. Kopcińskiego
9:00–10:00 – rejestracja uczestników konferencji
9.30–10:00 – KAWA NA POWITANIE
10.00–10:30 – UROCZYSTE OTWARCIE KONFERENCJI
10:30–10:50 – wystąpienie Laureata Nagrody im. Stanisława Alexandrowicza
PANEL STUDENCKO-DOKTORANCKI
11:00–11:15 Jakub Sobko, Archeologia a mapy. Archiwalne dane kartograficzne jako narzędzie wspomagające ochronę stanowisk archeologicznych w regionie łęczyckim
11:15–11:30 Szymon Zatylny, Francis Drake i bitwa pod Kadyksem (1587) w świetle kartografii XVI wieku
11:30–11:45 Weronika Półtorak, „El Draque” – postrach hiszpańskich kolonialistów. Ataki Francisa Drake’a na kolonie hiszpańskie i ich znaczenie dla kartografii
11:45–12:00 Ryszard Zieleń, Zaginione jezioro koło Benic w świetle kartografii historycznej i badań GIS
12:00–12:15 Jakub Wielgus, Źródła kartograficzne w rekonstrukcji historycznych granic administracyjnych w świetle longue durée. Przykład Malohontu i ziem sąsiednich (południowa Słowacja)
12:15–12:30 Kamila Krężel, Przesunięcie granicy jako katalizator nowej narracji przestrzennej. Przewodniki turystyczne i mapy w procesie oswajania Pomorza Zachodniego po 1945 roku
12:30–12:45 Marcin Wereszczyński, Obraz polskich Ziem Zachodnich i Północnych w atlasach Republiki Federalnej Niemiec
12:45–13:30 – Dyskusja
13:30–14:30 – OBIAD
14:30–14:50 Karol Łopatecki, Bariery graniczne jako narzędzie obrony i kontroli przestrzeni w kartograficznym ujęciu długiego trwania
14:50–15:10 Teresa Bogacz, Beata Konopska, Granice w przestrzeni wyobrażonej w świetle przemian kulturowych – wybrane przykłady
15:10–15:30 Michał Gierke, Którędy dotrzeć do Szlarafii i jak się z niej wydostać? O delimitacji wyimaginowanej przestrzeni
15:30–15:50 Katarzyna Słomska-Przech, Anna Barcz, Karol Witkowski, Po stronie rzeki – kartograficzne i literackie reprezentacje wielkich powodzi w dorzeczu Dunaju (1700–2000)
15:50–16:30 – Dyskusja
16:30–17:00 – KAWA NA PODWIECZOREK
17:00–17:20 Denis Khotimsky, Revisiting the Polish-Lithuanian contribution in forming the cartographic image of Moscow in seventeenth-century Europe
17:20–17:40 Jitka Močičková, Mapping Multilevel Historical Borders in Bohemian Lands
17:40–18:00 Rostysław Sossa, Kartograficzne przedstawienie współczesnej ukraińsko-rosyjskiej granicy państwowej
18:00–18:30 – Dyskusja
18:30–19:30 – KOLACJA

17 WRZEŚNIA 2026 (CZWARTEK)
9:00–11:00 WYSTAWA TOWARZYSZĄCA CYMELIA KARTOGRAFICZNE BIBLIOTEKI UNIWERSYTETU ŁÓDZKIEGO – kurator wystawy Dorota Bartnik, z-ca dyrektora BUŁ (Łódź, ul. J. Matejki 32/38)
11:30 – KAWA NA DZIEŃ DOBRY
12:00–12:20 Jerzy Czajewski, Granica Inflant Polskich z Inflantami Szwedzkimi i Rosją w XVII i XVIII w.
12:20–12:40 Jan P. Borowski, Imago Principatus Silesiae Teschinensis. Albo o tym, jak poddając analizie mapy dawne przedstawić dynamikę zmian granic Księstwa Cieszyńskiego
12:40–13:00 Bogumił Szady, Parafie i ich granice w „imprezie kartograficznej” króla Stanisława Augusta
13:00–13:20 Olga Szynkaruk, Discours historique de toutes les villes et estats. Obraz Rzeczypospolitej w Relation du voyage de la Royne de Pologne oraz mapie Palatinatus Posnaniensis
13:20–13:40 Rafał Ludwikowski, Dorota Jutrzenka-Supryn, Jolanta Czuczko, Maciej Banasiak, Granica nad ziemią i pod ziemią. „Mapa orientacyjna – Podziemny świat tarnogórski” (1935) jako kartograficzna konstrukcja tożsamości, dziedzictwa oraz wyzwanie konserwatorskie
13:40–14:00 – Dyskusja
14:00–15:00 – OBIAD
15:00–15:20 Mariusz Dworsatschek, Dokumenty schyłku. Rękopiśmienne mapy delimitacji rozbiorowych i polskiego pogranicza z 2. połowy XVIII wieku w zbiorach Ossolineum
15:20–15:40 Leszek Opyrchał, Rusłan Nahnybida, Mapa zinkowskiej jurydyki z 1871 r.
15:40–16:00 Tomasz Figlus, Mapy nowożytne w zbiorach Instytutu Piłsudskiego w Londynie – analiza i potencjał badawczy kolekcji
16:00–16:20 Tomasz Olenderek, Mapa lasów polskich z 1938 roku – fakty i interpretacje
16:20–16:40 Anna Pastorek, Granica wpływów na morzu a mapy morskie
16:40–17:00 – Dyskusja
17:00–17:30 – KAWA NA PODWIECZOREK
17:30–17:40 Mieczysław Kunz, Mikołaj Kopernik jako kartograf i jego dziedzictwo
17:40–18:00 Marek Nadolski, Zygmunt Mineyko (1840–1925). Powstaniec Styczniowy, inżynier kartograf w Turcji i Grecji
18:00–18:20 Waldemar Spallek, Granice Polski w szkolnych atlasach geograficznych Eugeniusza Romera z pierwszej połowy XX wieku
18:20–18:40 Małgorzata Taborska, Granice polityczne na polskojęzycznych globusach Ziemi wydanych do wybuchu II wojny światowej
18:40–19:00 – Dyskusja
19:00–20:00 – KOLACJA

18 WRZEŚNIA 2026 (PIATEK)
8:30 – KAWA NA DZIEŃ DOBRY
9:00–9:20 Monika Cepil, Wybrane źródła kartograficzne do badań nad dawnymi układami przestrzennymi osad olęderskich
9:20–9:40 Krzysztof Ostafin, Dziedzictwo granic dawnych miejscowości z katastru stałego w strukturze przestrzennej współczesnego Krakowa
9:40–10:00 Jakub Kuna, Marcin Sepiał, Źródła kartograficzne i dokumentacyjno-tekstowe a problemy opracowania układu przestrzennego miast Królestwa Polskiego do serii Atlasów Historycznych Miast Polskich
10:00–10:20 Mateusz Zawadzki, Kamil Jakimowicz, Dariusz Wróbel, Granice oddziaływania. Puławy, Kazimierz Dolny i Wąwolnica jako trzy modele kształtowania przestrzeni od XV do XX wieku w świetle dawnych map i źródeł dokumentowo-
tekstowych
10:20–10:40 Paweł Cebrykow, Beata Konopska, Jakub Kuna, Źródła kartograficzne jako podstawa metodyki redakcji Atlasów Historycznych Miast Polskich
10:40–11:00 Paweł Weszpiński, Różnorodność oznaczonych i nieoznaczonych granic na dawnych planach Warszawy. W drodze do katalogu znaczeń
11:00–11:30 – Dyskusja
11:30–12:00 – KAWA
12:00–12:20 Wiesława Duży, Polska historiografia o zmianach granic w Europie Środkowej w XX w.
12:20–12:40 Lucyna Szaniawska, Kształtowanie zachodniej granicy Rzeczypospolitej i jej wytyczanie na odcinku Wielkopolski po „Wielkiej Wojnie”
12:40–13:00 Beata Konopska, Marek Barwiński, Kształtowanie granic Polski po II wojnie światowej w świetle dokumentów kartograficznych
13:00–13:20 Robert Klimek, Średniowieczna granica Warmii na dawnych mapach delimitacyjnych i w dzisiejszym krajobrazie kulturowym
13:20–13:30 Nadiya Khalak, Dorobek Marii Wawryczyn (1935–2010) w dziedzinie historii kartografii i jej wkład w rozwój ukraińskiej kartografii historycznej
13:30–14:00 – Dyskusja
14:00 – ZAKOŃCZENIE KONFERENCJI
14:00–14:30 KAWA NA DO WIDZENIA

Dokumenty do pobrania
Program konferencji w postaci PDF.